Ücretsiz hesap makineleri
Akım, uzunluk ve gerilim düşümüne göre kesit – 230/400 V ve DC
Kablo kesiti iki şartı sağlamalıdır: sigortanın akımını taşımalı (IEC 60364-5-52) ve uzunluk boyunca gerilim düşümü sınırın, genelde %3'ün altında kalmalıdır. Hesaplayıcı bakır için 230/400 V veya 12/24/48 V'ta ikisini de kontrol eder ve iletken çapını mm²'ye çevirir.
230 V'ta 20 metre boyunca 16 A için 2,5 mm² gerekir: 1,5 mm² akımı taşır ama gerilim düşümü azami %3 yerine %3,3 olur. Tablo 10–63 A ve 10–100 m aralığını gösterir; hesaplayıcı trifaze, 12/24/48 V ve döşeme yöntemini de destekler.
Geri bildiriminiz için teşekkürler!
| Sigorta | 10 m | 20 m | 30 m | 50 m | 100 m |
|---|---|---|---|---|---|
| 10 A | 1,5 mm² | 1,5 mm² | 2,5 mm² | 4 mm² | 6 mm² |
| 13 A | 1,5 mm² | 1,5 mm² | 2,5 mm² | 4 mm² | 10 mm² |
| 16 A | 1,5 mm² | 2,5 mm² | 2,5 mm² | 6 mm² | 10 mm² |
| 20 A | 2,5 mm² | 2,5 mm² | 4 mm² | 6 mm² | 16 mm² |
| 25 A | 4 mm² | 4 mm² | 4 mm² | 10 mm² | 16 mm² |
| 32 A | 6 mm² | 6 mm² | 6 mm² | 10 mm² | 25 mm² |
| 40 A | 10 mm² | 10 mm² | 10 mm² | 16 mm² | 25 mm² |
| 50 A | 10 mm² | 10 mm² | 10 mm² | 16 mm² | 35 mm² |
| 63 A | 16 mm² | 16 mm² | 16 mm² | 25 mm² | 35 mm² |
Kablo kesiti iki koşula göre seçilir: kablo, sigorta akımını taşımalı ve gerilim düşümü sınırın altında kalmalıdır. Hesaplama aracı IEC 60364-5-52 akım tablosunu ve ΔU = 2 × L × I ÷ (56 × A) formülünü kullanır. 16 A ve 30 m'lik tek fazlı bir hatta akıma göre 1,5 mm² yeterliyken %3 gerilim düşümü sınırı için 2,5 mm² gerekir (düşüm 6,86 V, %2,98).
16 A ve 30 metrelik tek fazlı (230 V) bir hat için 2,5 mm² bakır kablo gerekir. 1,5 mm² kablo akımı taşısa da gerilim düşümü 2 × 30 × 16 ÷ (56 × 1,5) ≈ 11,4 V, yani yaklaşık %5 olur; 2,5 mm² ile düşüm 6,86 V (%2,98) ile %3 sınırının altında kalır. 4 mm² kablo düşümü 4,29 V'a (%1,86) indirir.
10 kW'lık üç fazlı (400 V) bir yük faz başına yaklaşık 14,4 A çeker ve 16 A sigortayla korunur. Hesaplama aracına göre boru içinde (B2) 1,5 mm² kablo üç fazda yalnızca 15 A taşıdığı için 2,5 mm² gerekir; 30 m'de gerilim düşümü %1,34 olur. Hat 50 metreyi aşarsa veya motor yükü varsa bir üst kesiti seçmek güvenlidir.
4 mm² bakır kablo, IEC 60364-5-52 tablosuna göre boru içinde (B2) tek fazda 30 A, üç fazda 27 A taşır; doğrudan duvar yüzeyinde (C) tek fazda 36 A'e çıkar. Bu yüzden B2 yönteminde en fazla 25 A sigortayla korunur ve 230 V'ta yaklaşık 5,75 kW güce uygundur. Termosifon, ocak veya uzun priz hatlarında kullanılır.
50 metrelik 2,5 mm² bakır kabloda 16 A akımla gerilim düşümü 2 × 50 × 16 ÷ (56 × 2,5) ≈ 11,43 V, yani 230 V'ta yaklaşık %4,97'dir. Bu, %3 sınırını aşar; aynı hat 4 mm² ile yaklaşık 7,14 V (%3,1), 6 mm² ile 4,76 V (%2,07) düşüme iner. Akım 10 A'e düşerse 2,5 mm²'de düşüm 7,14 V olur.
Önce güçten akım hesaplanır: tek fazda I = P ÷ 230 V, üç fazda I = P ÷ (√3 × 400 V). Sonra bu akımı taşıyan sigorta ve kablo seçilir, uzun hatlarda gerilim düşümü kontrol edilir. 3,5 kW tek fazlı yük 15,2 A çeker, 16 A sigorta ve en az 1,5 mm², pratikte 2,5 mm² kablo gerekir. Hesaplama aracı gücü kW olarak girmenize izin verir.
7 kW'lık tek fazlı bir şarj istasyonu 230 V'ta yaklaşık 30,4 A çeker ve 32 A sigorta gerektirir. Hesaplama aracına göre boru içinde (B2) bunun için en az 6 mm² bakır kablo gerekir; 20 m'lik hatta gerilim düşümü yaklaşık %1,58 olur. Üç fazlı 11 kW'lık bir şarj ünitesi faz başına 15,9 A çeker ve 2,5 mm² ile 16 A sigortaya uygundur. Kurulumu yetkili elektrikçi yapmalıdır.
Elektrik tesisatlarında en kritik kararlardan biri, kullanılacak kablo kesitinin doğru belirlenmesidir. Çok ince bir kablo aşırı ısınmaya, yangın riskine ve gerilim düşümüne yol açarken; gereğinden kalın kablo ise gereksiz maliyet demektir. Kablo kesiti hesaplayıcımız, elektrik mühendisleri, teknisyenler ve ev sahipleri için bu hesabı saniyeler içinde yapmanızı sağlar.
Bir elektrik devresinde kablo kesiti, taşınan akımın güvenli şekilde iletilmesini doğrudan etkiler. Yetersiz kesitte kablo kullanıldığında direnç artar, bu da ısı üretimine ve gerilim düşümüne neden olur. Özellikle uzun mesafeli tesisatlarda gerilim düşümü ciddi bir sorun haline gelir; motorlar verimli çalışamaz, aydınlatma elemanları titrer, hassas elektronik cihazlar zarar görür.
Uluslararası IEC 60364 standardı ve buna dayanan ulusal yönetmelikler, kablo kesitinin hem akım taşıma kapasitesine hem de gerilim düşümüne göre seçilmesini ister. Hesaplayıcımız akım taşıma değerleri için IEC 60364-5-52'yi temel alır; bu iki şartın birlikte sağlanması hem güvenlik hem de enerji verimliliği açısından zorunludur.
Kablo kesiti hesaplayıcımızı kullanmak son derece kolaydır. Aşağıdaki adımları takip edin:
Sistem size akımı, sigortayı, akım taşımaya ve gerilim düşümüne göre gereken kesitleri, bunların büyüğü olan önerilen kesiti, gerilim düşümünü (% ve V) ve azami kablo uzunluğunu anında gösterir.
Kablo kesiti hesaplamasında kullanılan temel formül şöyledir:
Kesit (mm²) = (2 × L × I × cos φ) / (γ × ΔU)
Burada: L = tek yön kablo uzunluğu (metre), I = akım (amper), γ = iletkenin özgül iletkenliği (bakır için 56 m/(Ω·mm²)), ΔU = izin verilen gerilim düşümü (volt). Trifaze sistemde 2 yerine √3 kullanılır. Hesaplayıcımız bu işlemi otomatik yapar ve sonucu akım taşıma kapasitesi şartıyla karşılaştırır.
Bir evin garajına 50 metre uzaklıkta 2.300 watt gücünde bir cihaz bağlanacak olsun. 230 V sistemde akım 10 A olur. 2,5 mm² kablo bu akımı rahatça taşır, ancak gerilim düşümü %3,1 olur ve %3 sınırını aşar. Bu yüzden hesaplayıcı 4 mm² önerir; bu durumda belirleyici olan uzunluktur ve gerilim düşümü %1,9'a iner.
Bir fabrikada 100 metre mesafedeki bir pompa motoru 15 kW güç tüketmektedir. 400 V trifaze sistemde cos φ = 0,85 ile akım 25,5 A, sigorta 32 A olur. %5 izin verilen gerilim düşümü ile bakır kablo için 6 mm² kesit çıkar; burada belirleyici olan akım taşıma kapasitesidir ve gerilim düşümü %2,8'dir. Motorların kalkış akımı ve ileride yük artışı ihtimali ayrıca değerlendirilmelidir.
Bir çatı güneş paneli sisteminde, panellerden invertere 20 metre uzunluğunda DC hat çekilecektir. Sistem 48 V DC, 20 A akım taşımaktadır. Gerilim düşümü %3 ile sınırlandığında en az 10 mm² kablo gerekir (6 mm² ile düşüm %5,0 olurdu); %1 hedefleniyorsa kesit 35 mm²'ye çıkar.
Hesaplayıcımız yalnızca bakır iletkenle hesap yapar; sonuçları alüminyum için geçerli değildir. Bakır kablolar daha yüksek iletkenliğe sahiptir, daha ince kesitlerle aynı akımı taşıyabilir ve mekanik olarak daha dayanıklıdır. Ancak alüminyuma göre daha pahalıdır. Alüminyum kablolar ise büyük kesitlerde (enerji nakil hatları gibi) maliyet avantajı sağlar; fakat aynı kapasiteyi sağlamak için daha büyük kesit gerekir. Konut tesisatlarında bakır kablo tercih edilirken, yüksek gerilim hatlarında alüminyum yaygın olarak kullanılır.
Piyasada standart olarak bulunan kablo kesitleri şunlardır: 1,5 mm² (aydınlatma devreleri), 2,5 mm² (priz devreleri), 4 mm² (klima, çamaşır makinesi), 6 mm² (fırın, elektrikli su ısıtıcısı), 10 mm² ve üzeri (endüstriyel uygulamalar, ana dağıtım hatları). Hesaplayıcımız 1,5 ile 50 mm² arasındaki bu standart değerlere göre size en uygun öneriyi sunar.
Hesaplayıcının önerdiği kesit zaten hem sigortaya göre akım taşıma kapasitesini hem de gerilim düşümü sınırını karşılar. Uzun vadede yük artışı bekliyorsanız bir üst standarda geçmek, örneğin 2,5 mm² yerine 4 mm² seçmek esneklik sağlar. Kablolar gruplanmış ya da yüksek ortam sıcaklığında döşenmişse taşıma kapasitesi düşer; hesaplayıcı bu düzeltmeleri yapmaz.
Hesaplayıcı varsayılan olarak %3 ile hesaplar; bu, konut ve ticari tesisatlarda yaygın bir hedeftir ve değiştirilebilir. Uzun besleme hatlarında %5'e kadar değerler de kullanılır; Türkiye'de geçerli sınırlar için Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği esas alınmalıdır. Hassas elektronik ekipmanlar için daha düşük bir değer seçilmesi tavsiye edilir.
Evet, üç fazlı sistemlerde formülde kullanılan katsayı değişir. Tek fazlı sistemlerde kablo uzunluğu 2 ile çarpılırken (gidiş-dönüş), üç fazlı dengeli sistemlerde √3 (yaklaşık 1,732) çarpanı kullanılır. Akım I = P / (√3 × U × cos φ) ile bulunur ve üç yüklü iletkenin akım taşıma değerleri daha düşüktür (1,5 mm², B2: 16,5 A yerine 15 A). Hesaplayıcımız her iki sistem türü için de doğru hesaplamayı otomatik olarak yapar.
Birden fazla yükün aynı hatta bağlandığı durumlarda, toplam akım tüm yüklerin akımlarının toplamı olarak alınmalıdır. Ancak eş zamanlı kullanım faktörü de dikkate alınmalıdır; tüm yükler aynı anda çalışmıyorsa, talep faktörü uygulanarak daha ekonomik bir hesap yapılabilir.
Hesaplayıcımız hızlı ön hesaplamalar için mükemmeldir ve IEC 60364-5-52 değerlerini (bakır, PVC yalıtım, 30 °C, gruplanmamış) kullanır. Ancak büyük ticari veya endüstriyel projelerde kablo gruplaması, farklı ortam sıcaklıkları ve paralel kablo kullanımı gibi faktörlerin de dikkate alındığı kapsamlı bir mühendislik analizi yapılması önerilir; tesisatın kendisi yetkili bir elektrikçi tarafından yapılmalıdır.